{"id":562,"date":"2026-04-30T11:37:16","date_gmt":"2026-04-30T11:37:16","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeu.chisinau.md\/?post_type=muzeu_obiect_istoric&#038;p=562"},"modified":"2026-04-30T11:37:16","modified_gmt":"2026-04-30T11:37:16","slug":"carte-bisericeasca-liturghier-1819","status":"publish","type":"muzeu_obiect_istoric","link":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/ru\/obiecte-muzeu\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\/","title":{"rendered":"Carte bisericeasc\u0103 \u201eLiturghier\u201d, 1819"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-wd-paragraph wd-a4a72226\">Liturghierul reprezint\u0103 un artefact de patrimoniu scris cu valoare religioas\u0103, cultural\u0103 \u0219i istoric\u0103 major\u0103, \u00eencadrat \u00een categoria c\u0103r\u021bilor de cult ortodox. Obiectul are o func\u021bie liturgic\u0103 precis\u0103, fiind destinat uzului clerical \u00een cadrul s\u0103v\u00e2r\u0219irii Sfintei Liturghii, \u0219i con\u021bine ansamblul de texte, rug\u0103ciuni \u0219i indica\u021bii tipiconale necesare desf\u0103\u0219ur\u0103rii corecte a r\u00e2nduielilor sacre.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-wd-paragraph wd-bc8e10c6\">Piesa este deosebit de important\u0103 prin contextul s\u0103u de produc\u021bie: a fost editat\u0103 la Chi\u0219in\u0103u, \u00een anul 1819, la Tipografia Exarhiceasc\u0103 patronat\u0103 de Mitropolitul Gavriil B\u0103nulescu-Bodoni, personalitate esen\u021bial\u0103 pentru organizarea vie\u021bii biserice\u0219ti \u0219i culturale din Basarabia \u00eenceputului de secol XIX. Aceast\u0103 provenien\u021b\u0103 confer\u0103 volumului o valoare documentar\u0103 excep\u021bional\u0103, ilustr\u00e2nd procesul de institu\u021bionalizare a culturii scrise religioase \u00een spa\u021biul basarabean aflat sub administra\u021bie imperial\u0103.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-wd-paragraph wd-5df215a3\">Din punct de vedere filologic \u0219i tipografic, Liturghierul este redactat \u00een limba rom\u00e2n\u0103 cu caractere chirilice, reflect\u00e2nd etapa de tranzi\u021bie a scrisului rom\u00e2nesc \u0219i particularit\u0103\u021bile de adaptare ale limbajului liturgic la contextul local. Acest aspect \u00eel transform\u0103 \u00eentr-o surs\u0103 relevant\u0103 pentru studiul evolu\u021biei limbii rom\u00e2ne scrise \u0219i al practicilor tipografice biserice\u0219ti din prima jum\u0103tate a secolului al XIX-lea.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-wd-paragraph wd-e8642d7c\">Cartea este din colec\u021bia de c\u0103r\u021bi rare \u0219i are o valoare multipl\u0103: religioas\u0103, prin func\u021bia sa sacramental\u0103; istoric\u0103, prin leg\u0103tura cu \u00eenceputurile tiparului ecleziastic din Chi\u0219in\u0103u; \u0219i cultural\u0103, prin reflectarea identit\u0103\u021bii spirituale a comunit\u0103\u021bilor ortodoxe din Basarabia. Liturghierul devine astfel un martor material al continuit\u0103\u021bii tradi\u021biei liturgice \u0219i al procesului de organizare a vie\u021bii religioase sub influen\u021ba structurilor ecleziastice ruse\u0219ti, dar cu p\u0103strarea elementelor lingvistice rom\u00e2ne\u0219ti, este interpretat ca document esen\u021bial pentru \u00een\u021belegerea rela\u021biei dintre religie, limb\u0103 \u0219i putere institu\u021bional\u0103 \u00een spa\u021biul chi\u0219in\u0103uian de la \u00eenceputul secolului al XIX-lea, contribuind la reconstituirea memoriei culturale \u0219i spirituale a regiunii. <br><br>Nr. Inventar: FB-10620, C-1942<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"featured_media":564,"template":"","class_list":["post-562","muzeu_obiect_istoric","type-muzeu_obiect_istoric","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.1 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Carte bisericeasc\u0103 \u201eLiturghier\u201d, 1819 - Muzeul de Istorie al Ora\u0219ului Chi\u0219in\u0103u<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/ru\/obiecte-muzeu\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"ru_RU\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Carte bisericeasc\u0103 \u201eLiturghier\u201d, 1819 - Muzeul de Istorie al Ora\u0219ului Chi\u0219in\u0103u\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/ru\/obiecte-muzeu\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Muzeul de Istorie al Ora\u0219ului Chi\u0219in\u0103u\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Et_2-FB-10620-C-1942-Liturghie_Chisinau_1815_1.webp\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"720\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1080\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/webp\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"2 \u043c\u0438\u043d\u0443\u0442\u044b\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/obiecte-muzeu\\\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/obiecte-muzeu\\\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\\\/\",\"name\":\"Carte bisericeasc\u0103 \u201eLiturghier\u201d, 1819 - Muzeul de Istorie al Ora\u0219ului Chi\u0219in\u0103u\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/obiecte-muzeu\\\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/obiecte-muzeu\\\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/Et_2-FB-10620-C-1942-Liturghie_Chisinau_1815_1.webp\",\"datePublished\":\"2026-04-30T11:37:16+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/obiecte-muzeu\\\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"ru-RU\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/obiecte-muzeu\\\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"ru-RU\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/obiecte-muzeu\\\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/Et_2-FB-10620-C-1942-Liturghie_Chisinau_1815_1.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/Et_2-FB-10620-C-1942-Liturghie_Chisinau_1815_1.webp\",\"width\":720,\"height\":1080},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/obiecte-muzeu\\\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Carte bisericeasc\u0103 \u201eLiturghier\u201d, 1819\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/\",\"name\":\"Muzeul de Istorie al Ora\u0219ului Chi\u0219in\u0103u\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"ru-RU\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/#organization\",\"name\":\"Muzeul de Istorie al Ora\u0219ului Chi\u0219in\u0103u\",\"url\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"ru-RU\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/fav.webp\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/07\\\/fav.webp\",\"width\":1080,\"height\":1080,\"caption\":\"Muzeul de Istorie al Ora\u0219ului Chi\u0219in\u0103u\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/muzeu.chisinau.md\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"}}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Carte bisericeasc\u0103 \u201eLiturghier\u201d, 1819 - Muzeul de Istorie al Ora\u0219ului Chi\u0219in\u0103u","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/ru\/obiecte-muzeu\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\/","og_locale":"ru_RU","og_type":"article","og_title":"Carte bisericeasc\u0103 \u201eLiturghier\u201d, 1819 - Muzeul de Istorie al Ora\u0219ului Chi\u0219in\u0103u","og_url":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/ru\/obiecte-muzeu\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\/","og_site_name":"Muzeul de Istorie al Ora\u0219ului Chi\u0219in\u0103u","og_image":[{"width":720,"height":1080,"url":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Et_2-FB-10620-C-1942-Liturghie_Chisinau_1815_1.webp","type":"image\/webp"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"2 \u043c\u0438\u043d\u0443\u0442\u044b"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/obiecte-muzeu\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\/","url":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/obiecte-muzeu\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\/","name":"Carte bisericeasc\u0103 \u201eLiturghier\u201d, 1819 - Muzeul de Istorie al Ora\u0219ului Chi\u0219in\u0103u","isPartOf":{"@id":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/obiecte-muzeu\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/obiecte-muzeu\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Et_2-FB-10620-C-1942-Liturghie_Chisinau_1815_1.webp","datePublished":"2026-04-30T11:37:16+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/obiecte-muzeu\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\/#breadcrumb"},"inLanguage":"ru-RU","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/muzeu.chisinau.md\/obiecte-muzeu\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"ru-RU","@id":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/obiecte-muzeu\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\/#primaryimage","url":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Et_2-FB-10620-C-1942-Liturghie_Chisinau_1815_1.webp","contentUrl":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Et_2-FB-10620-C-1942-Liturghie_Chisinau_1815_1.webp","width":720,"height":1080},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/obiecte-muzeu\/carte-bisericeasca-liturghier-1819\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Carte bisericeasc\u0103 \u201eLiturghier\u201d, 1819"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/#website","url":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/","name":"\u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439 \u043c\u0443\u0437\u0435\u0439 \u0433\u043e\u0440\u043e\u0434\u0430 \u041a\u0438\u0448\u0438\u043d\u0451\u0432\u0430","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"ru-RU"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/#organization","name":"\u0418\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0439 \u043c\u0443\u0437\u0435\u0439 \u0433\u043e\u0440\u043e\u0434\u0430 \u041a\u0438\u0448\u0438\u043d\u0451\u0432\u0430","url":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"ru-RU","@id":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/fav.webp","contentUrl":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/fav.webp","width":1080,"height":1080,"caption":"Muzeul de Istorie al Ora\u0219ului Chi\u0219in\u0103u"},"image":{"@id":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/#\/schema\/logo\/image\/"}}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/muzeu_obiect_istoric\/562","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/muzeu_obiect_istoric"}],"about":[{"href":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/muzeu_obiect_istoric"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/muzeu_obiect_istoric\/562\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/564"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/muzeu.chisinau.md\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=562"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}